Gevelrenovatie en gevelreiniging in Hilversum

Sinds 19 maart 2015 is Hilversum-Zuid een rijksbeschermd stadsgezicht. Het gaat volgens de toelichting bij de aanwijzing om een stadsuitbreiding die tussen 1912 en 1935 tot stand kwam, met tuinstadwoningbouw, deels gepleisterde gevels en pannendaken. Daarbinnen ligt Plan Zuid, dat architect W.M. Dudok tussen 1927 en 1931 ontwierp.

Twee buurten laten goed zien wat gevelonderhoud in Hilversum betekent:

• Bloemenbuurt. Deze buurt is sinds 2009 gemeentelijk monument. Tussen 2011 en 2018 zijn er 571 woningen gerenoveerd. Daarbij gingen gevels, kozijnen en roedeverdeling terug naar het origineel. Wie hier nu een gevel herstelt, bouwt voort op die renovatie.
• Liebergen. Hier brokkelde baksteen van zo'n 80 jaar oud af door nachtvorst en afkalken. Dat is een bekend probleem bij oudere stenen: water trekt in de steen, bevriest en drukt de buitenkant los.

Beide voorbeelden komen uit de publicatie Duurzaam Dudok (5 oktober 2022). Ze laten zien dat de woningen uit de bloeitijd van Dudok nu de leeftijd hebben waarop stenen en voegen gaan opspelen.

Hilversum heeft een aparte beleidsregel voor het verduurzamen van monumenten, geldend sinds 2 mei 2024. Daarin staan twee punten die direct over de gevel gaan:

• "In principe is het isoleren van gevels aan de buitenzijde niet toegestaan."
• Spouwmuurisolatie kan alleen als er "geen vorstschade of andere ernstige gebreken, zoals slecht voegwerk, afgeschilferde stenen" in de gevel te zien zijn.

Dat tweede punt is belangrijk. Wilt u een monument in Hilversum laten isoleren, dan moet de gevel eerst in orde zijn. Slechte voegen en afgeschilferde stenen worden dus eerst hersteld. Bij grotere ingrepen adviseert de commissie Welstand en Ruimtelijke Kwaliteit + Monumenten (CRK+M).

Voor het centrum beschrijft het inspiratieboek Gevelfonds centrum Hilversum (november 2023) een gevelfonds. Het fonds is bedoeld om de geschiedenis van de stad weer zichtbaar te maken en geldt alleen voor gebouwen ouder dan 50 jaar. In het inspiratieboek staat een voorbeeld waarbij donkergrijze verf "voorzichtig" van een gemetselde gevel is verwijderd.

Bron: beleidsregel Verduurzaming monumenten gemeente Hilversum (lokaleregelgeving.overheid.nl, CVDR719372); Inspiratieboek Gevelfonds centrum Hilversum (november 2023); RCE, toelichting aanwijzing Hilversum-Zuid; Duurzaam Dudok (05-10-2022). Laatst gecontroleerd: oktober 2026.

• Gevelreiniging. Verf, vuil of groene aanslag van een gemetselde gevel halen vraagt een methode die de steen heel laat. Op gevelreiniging staan de methodes. In het artikel gevel reinigen: methodes en kosten leest u welke methode bij welke steen past, met richtprijzen uit de markt.
• Metselwerk. Afgevroren stenen, zoals in Liebergen, worden vervangen door passende stenen. Zie metselwerk.
• Gevel op orde vóór isolatie. Wilt u een monument laten isoleren, dan worden eerst de voegen en stenen hersteld. Op gevelrenovatie leest u wat daarbij hoort. Voor een eerste beeld van de kosten: wat kost gevelrenovatie per m2.
• Schoorsteenrenovatie. Hilversum-Zuid kent pannendaken. Heeft uw huis een gemetselde schoorsteen met losse voegen of een lekkage, zie dan schoorsteenrenovatie.