Spouwankers vervangen en plaatsen

Een spouwmuur bestaat uit twee muren met een luchtlaag of isolatie ertussen. De binnenmuur draagt het huis. De buitenmuur, het buitenblad, houdt regen tegen en geeft de gevel zijn uiterlijk. Het buitenblad staat los, en moet dus ergens aan vastzitten. Dat doen de spouwankers: metalen pennen die in beide muren zijn ingemetseld.

Zonder voldoende ankers vangt het buitenblad de wind alleen op. Hoeveel ankers een gevel nodig heeft, hangt af van de spouwbreedte, de hoogte van de gevel en de windbelasting. Een rekenvoorbeeld van de branchevereniging KNB komt uit op ongeveer 2,3 tot 6,5 ankers per m2, en een constructeur bepaalt het exacte aantal (bron: KNB infoblad 21, november 2021).

In veel oudere spouwmuren zitten stalen ankers die alleen verzinkt zijn. Na tientallen jaren is die zinklaag op en begint het staal te roesten. Roest neemt meer ruimte in dan staal. Het anker zet daardoor uit in de voeg en duwt het metselwerk open. Tegelijk wordt het anker dunner en houdt het minder vast.

Roestende spouwankers geven een herkenbaar beeld. Let vooral op deze punten:

• Horizontale scheuren in de lintvoegen, vaak om de paar lagen stenen op dezelfde hoogte.
• Scheuren die op regelmatige afstand terugkomen over de hele gevel, niet alleen bij een raam.
• Een gevel die bol staat of bij de hoeken loskomt van de rest.
• Roestsporen of bruine vlekken bij de voegen.
• Stenen die naar buiten gedrukt worden of voegen die eruit springen.

Niet elke horizontale scheur komt door spouwankers. Ook zetting of krimp kan scheuren geven. In het artikel spouwankers: signalen dat ze op zijn leest u hoe u het verschil herkent. Een algemeen overzicht van scheuren vindt u bij scheuren in de gevel.

Vervangen betekent bijna nooit dat de oude ankers eruit gehaald worden. In het vak gaat het in grote lijnen zo:

1. De oude ankers opsporen, meestal met een detector, zodat duidelijk is waar ze zitten en hoeveel het er zijn.
2. Oude ankers onschadelijk maken. Sterk geroeste ankers die het metselwerk openduwen, worden losgemaakt of doorgeslepen, zodat ze niet verder kunnen drukken.
3. Nieuwe ankers plaatsen. Er wordt door de voeg van het buitenblad een gat geboord tot in de binnenmuur. Daarin komt een nieuw roestvast anker dat zich in beide muren vastzet.
4. De boorgaten en voegen dichtmaken, in een kleur die zo goed mogelijk aansluit bij het bestaande voegwerk.
5. Scheuren herstellen die door de oude ankers zijn ontstaan.

Het aantal nieuwe ankers en het type hangen af van de gevel en de binnenmuur.

Is de spouw geïsoleerd, of wordt er later isolatie in gespoten? Vermeld dat in uw aanvraag. Ook voor het isoleren van een spouwmuur gelden regels voor vleermuizen en vogels die in de spouw kunnen wonen. Meer daarover op de pagina faunavoorzieningen.

Roestende ankers en scheuren horen vaak bij elkaar. Het heeft weinig zin om een scheur dicht te maken als het anker erachter blijft drukken. Andersom laat een nieuwe set ankers de oude scheuren gewoon zichtbaar. Daarom worden spouwankers meestal samen met scheurherstel uitgevoerd. Zijn er stenen gebroken, dan worden die vervangen bij metselwerk herstellen.

Staan er toch al werkzaamheden aan de gevel gepland, zoals opnieuw voegen, dan is dat een logisch moment om ook de ankers na te kijken. Dan hoeft er maar één keer een steiger te staan.