Gevelrenovatie in Huizen

Huizen was lang een dorp van boeren en vissers, en dat ziet u nog aan de oudste huizen. De MIP-beschrijving van Huizen (april 1992) noemt voorbeelden van beide:

• Gooise boerderijen met rieten zadeldaken, zoals Havenstraat 29 uit 1875 en Elkboogstraat 1-7 van rond 1860;
• Vissershuizen, waarvoor hijsluiken met een hijshaak erboven zeer karakteristiek zijn; het MIP noemt de dubbele woning Botterstraat 19/21 (rond 1880) als typisch klein woonhuis.

De welstandsnota van Huizen vertelt hoe die twee werelden in elkaar overliepen. Toen in de negentiende eeuw de visserij opkwam, werden boerderijen opgedeeld in kleine woningen. Een gevel die nu bij twee of drie huizen hoort, kan dus oorspronkelijk één boerderij zijn geweest.

Opvallend voor Huizen is de kalkzandsteen. Volgens het MIP werd kalkzandsteen in Huizen relatief veel gebruikt in de woningbouw van rond 1905, zoals in het woningbouwproject van Wygert Kooy. Kalkzandsteen is een lichte, kalkgebonden steen en gedraagt zich anders dan gebakken baksteen. Een reinigingsmiddel of een mortel die goed werkt op rode baksteen, hoeft niet te passen bij een gevel van kalkzandsteen. Bij een woning uit die periode is het dus goed om eerst vast te stellen welke steen er in de gevel zit.

Groeikern Huizen: wijken van 1948 tot 1973

Na de oorlog veranderde Huizen van dorp in groeikern; die status had het sinds 1967. Het MIP somt de wijken op met jaartallen en aantallen woningen:

Voor gevelonderhoud is die tabel handig. Een woning in Rijsbergen of Bovenweg is nu zo'n zestig jaar oud, een woning in Stad en Lande ruim vijftig. Op die leeftijd kunnen voegen zanderig worden en stenen bij de dakrand of onder de raamdorpel afvriezen. Horizontale scheurtjes kunnen op roestende spouwankers wijzen.

De welstandsnota van Huizen besteedt aparte aandacht aan de beschermde Vissersbuurten. Over de gebouwen daar staat: "Het merendeel van de gebouwen is uitgevoerd in schoon metselwerk." Voor de beschermde dorpsgezichten vraagt de nota materialen en kleuren die traditioneel zijn en aansluiten op de baksteenarchitectuur.

Schoon metselwerk betekent baksteen die zichtbaar is, zonder pleister- of verflaag. Het onderhoud van zo'n gevel draait dus om de steen en de voeg zelf. Een gevel in de Vissersbuurt pleisteren of schilderen om slijtage te verbergen, past niet bij die uitgangspunten. Vraag bij de gemeente Huizen na welke regels voor uw pand gelden en of u een omgevingsvergunning nodig heeft.

Bron: MIP-beschrijving Huizen (april 1992); Welstandsnota gemeente Huizen (cuatro.sim-cdn.nl/huizen). Laatst gecontroleerd: oktober 2026.

• Opnieuw voegen. De woningen in de groeikernwijken zijn oud genoeg om de eerste voeg te laten beoordelen. Op voegwerk leest u hoe dat gaat. Wilt u eerst weten wat u ongeveer kunt verwachten, lees dan wat voegwerk per m2 kost, met richtprijzen uit de markt en de bron erbij.
• Metselwerk en gevelstenen. Afgevroren of gescheurde stenen worden vervangen door stenen die aansluiten op de rest, ook bij kalkzandsteen. Zie metselwerk.
• Complete gevelrenovatie. Bij oudere huizen in het dorp gaat het vaak om reinigen, voegen en herstellen tegelijk. Op gevelrenovatie staat wat daarbij hoort.