Gevelrenovatie in Laren

Het hart van Laren is De Brink. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed beschrijft het als een dorpsgezicht dat vooral is gevormd tussen 1880 en 1940, op een brinkdorpstructuur die al voor 1850 bestond. De Brink is rijksbeschermd dorpsgezicht.

In die toelichting staan de woningtypes die het dorp kenmerken:

• Boerderijen, overwegend van het type zijbaander;
• Wevers- en daglonerswoningen, klein en eenvoudig;
• Villa's en landhuizen in Gooise landhuisstijl;
• Atelierwoningen, ook in die Gooise landhuisstijl.

Dat levert een dorp op met veel verschillende gevels naast elkaar. Een eenvoudige daglonerswoning heeft ander metselwerk dan een groot landhuis. Bij herstel van zo'n gevel zijn de bestaande steen, het verband en de voeg het vertrekpunt.

Na de oorlog breidde Laren uit in de jaren 50 en 60, vooral in het gebied tussen de Schapendrift en de Cooiergracht. Die woningen zijn inmiddels zestig tot zeventig jaar oud. Voegen die al die tijd in weer en wind hebben gezeten, zijn vaak zacht of uitgesleten.

Laren heeft een opvallend lange geschiedenis met welstand. Volgens de MIP-beschrijving van Laren (november 1991) bestaat de welstandsbepaling er sinds 1912. Een bekend voorbeeld uit die tijd: in 1933 werd een ontwerp met een plat dak van Gerrit Rietveld afgewezen.

De huidige Welstandsnota gemeente Laren 2013 (geldend sinds 16 december 2013) is concreet over gevels rond de Brinken:

• "Een rood/bruine tot bruin/gele handvorm steen in waalformaat geldt als uitgangspunt voor bestaande en nieuwe bouwwerken."
• "Geschilderde of gekeimde gevels zijn niet toelaatbaar."
• "Gestukadoorde gevels zijn als uitzondering toelaatbaar."

In de villagebieden noemt de nota gebakken steen als uitgangspunt.

Wat betekent dat in de praktijk? Een verweerde gevel in het centrum van Laren wegwerken met verf of een sauslaag past niet binnen deze regels. Reinigen en opnieuw voegen houdt de baksteen zichtbaar, en dat is precies wat de nota vraagt. Moet u stenen vervangen, dan gaat het om handvormstenen in waalformaat die aansluiten op de rest van de gevel. Of uw klus vergunningplichtig is, hoort u van de gemeente Laren; vraag het na voordat de steiger staat.

Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, toelichting aanwijzing beschermd dorpsgezicht Laren (De Brink); MIP-beschrijving Laren (november 1991); Welstandsnota gemeente Laren 2013 op lokaleregelgeving.overheid.nl. Laatst gecontroleerd: oktober 2026.

• Gevelreiniging. Omdat schilderen of keimen rond de Brinken niet mag, is reinigen de manier om een vuile gevel weer op te knappen. De methode moet passen bij handvormsteen, die een ruwer oppervlak heeft dan een machinale steen. Op gevelreiniging leest u welke methodes er zijn.
• Voegwerk. Bij een zijbaander of een landhuis bepaalt de voeg voor een groot deel hoe de gevel oogt. Op voegwerk leggen wij uit hoe uithakken en opnieuw voegen gaat. Twijfelt u over de vorm, lees dan ons artikel knipvoeg, snijvoeg of platvoeg.
• Gevelrenovatie. Bij woningen uit de jaren 50 en 60 die toe zijn aan groot onderhoud kunnen reinigen, voegen en herstel samengaan. Zie gevelrenovatie.