Scheurherstel in gevel en metselwerk

Metselwerk kan weinig vervorming hebben. Beweegt een deel van het huis, dan zoekt de spanning de zwakste plek, en daar ontstaat een scheur. Veel voorkomende vormen:

• Haarscheuren. Fijne scheurtjes in de voeg of steen, vaak door krimp of temperatuur. Meestal onschuldig, wel in de gaten houden.
• Trapscheuren. Lopen schuin omhoog langs de voegen, als een trap. Vaak een teken van ongelijke zetting.
• Scheuren bij ramen en deuren. Rond kozijnen is de muur het zwakst. Een doorgezakte of roestende latei boven het raam is een bekende oorzaak.
• Horizontale scheuren. Lopen in de lengte van een voeg, vaak op regelmatige hoogte. Kan wijzen op roestende spouwankers.
• Scheuren in tuinmuren. Een vrijstaande muur zonder goede fundering of dilatatie scheurt makkelijk.

Wilt u weten welke scheur ernstig is? In ons artikel welke scheuren in de gevel gevaarlijk zijn ziet u de verschillen met foto's.

Een scheur is een symptoom. De drie oorzaken die het vaakst voorkomen:

Zetting. Een deel van het huis zakt meer dan een ander deel, bijvoorbeeld een aanbouw ten opzichte van het hoofdhuis. Is de zetting tot rust gekomen, dan kan de scheur hersteld worden. Groeit de scheur nog, dan is eerst onderzoek nodig, soms door een constructeur.

Roestend ijzerwerk. Spouwankers en stalen lateien roesten in de loop van de tijd. Roest neemt meer ruimte in dan staal en drukt het metselwerk uit elkaar. Dat geeft horizontale scheuren of scheuren boven ramen. De signalen leest u in spouwankers: wanneer moeten ze vervangen worden.

Vorst en vocht. Water dat via een scheur of slechte voeg in de muur komt en bevriest, maakt een kleine scheur groter. Ook stenen rond de scheur vriezen dan kapot.

Een eenvoudige test om te zien of een scheur nog groeit: zet een potloodstreep aan beide uiteinden met een datum ernaast, en kijk na een paar maanden opnieuw. Loopt de scheur verder, meld dat dan bij uw aanvraag.

In het vak gaat een scheurherstel in metselwerk meestal zo:

1. Oorzaak vaststellen. Kijken naar vorm, plek en breedte van de scheur, en naar wat er in de muur zit.
2. Uithakken. De voegen langs de scheur worden uitgehakt. Gebarsten stenen gaan eruit.
3. Inboeten. Nieuwe stenen en mortel worden ingemetseld waar de oude kapot waren.
4. Wapenen waar nodig. Bij grotere scheuren wordt soms wapening in de voeg gelegd om het metselwerk weer te verbinden.
5. Nazetten van de voegen. Als laatste worden de voegen afgewerkt in dezelfde voeg als de rest van de gevel.

Op de foto's ziet u dezelfde plek naast een raam: de scheur, de uitgehakte voegen en het ingeboete metselwerk, nog voordat de voegen zijn nagezet.

Hoe een scheur precies hersteld wordt, hangt af van de oorzaak.

Na het herstel volgt vaak metselwerk herstellen rond de scheur, of het opnieuw voegen van een groter deel van de gevel.

Horizontale scheuren in een spouwmuur hebben vaak te maken met de spouwankers. Die verbinden het buitenblad met de binnenmuur. In oudere spouwmuren zijn het stalen ankers, die door vocht in de spouw kunnen roesten. Een roestend anker zet uit en duwt de stenen omhoog. Zo ontstaat een scheur in de voeg, vaak op meerdere plekken op dezelfde hoogte.

Dan heeft het geen zin om alleen de scheur dicht te zetten. Eerst moeten de ankers vervangen of aangevuld worden. Dat valt onder spouwankers vervangen. Daarna worden de scheuren hersteld en de voegen afgewerkt.

Of een scheur met de ankers te maken heeft, is vaak te zien aan de plek en de vorm. Foto's van de hele gevel en van dichtbij, met een munt erbij voor de maat, helpen bij die inschatting.